วัฒนธรรมไทยมีความผูกพันกับพระพุทธศาสนามาอย่างยาวนาน การสื่อสารและการปฏิบัติตัวต่อพระภิกษุสงฆ์จึงเป็นสิ่งที่เราพบเจอได้บ่อยในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นการไปทำบุญที่วัด การนิมนต์พระมาที่บ้าน หรืองานพิธีมงคลต่างๆ
แต่หลายคนอาจจะยังสับสนและไม่แน่ใจว่า ควรใช้คำสรรพนามเรียกตัวเองว่าอะไร หรือคำกริยาพื้นฐานอย่างการกิน การนอน การป่วย สำหรับพระสงฆ์ต้องใช้คำว่าอะไร? บทความนี้ ทีมงาน TopOne ได้รวบรวมและจัดหมวดหมู่ “คำศัพท์สำหรับพระสงฆ์” (คำราชาศัพท์หมวดพระสงฆ์) มาให้แบบอ่านเข้าใจง่าย นำไปใช้ในชีวิตจริงก็ดูสุภาพเหมาะสม หรือจะใช้อ่านทบทวนเพื่อทำข้อสอบวิชาภาษาไทยก็รับรองว่าเก็บคะแนนได้ชัวร์ครับ
1. หมวดคำสรรพนาม (การเรียกชื่อและการแทนตัวเอง)
การเลือกใช้คำสรรพนามให้ถูกต้องถือเป็นด่านแรกของการสนทนา เพื่อแสดงถึงความเคารพและให้เกียรติผู้ทรงศีลครับ
| คำศัพท์ | ความหมาย / วิธีใช้ |
| พระคุณเจ้า / พระเดชพระคุณ | สรรพนามบุรุษที่ 2 (ใช้เรียกพระสงฆ์ที่เรากำลังพูดด้วย) |
| หลวงพ่อ / หลวงปู่ / หลวงตา / หลวงพี่ | สรรพนามบุรุษที่ 2 หรือ 3 ใช้เรียกพระสงฆ์ตามความอาวุโส เพื่อความรู้สึกที่คุ้นเคยและใกล้ชิด |
| อาตมา / อาตมภาพ | สรรพนามบุรุษที่ 1 ที่พระสงฆ์ใช้เรียกแทนตัวเองเวลาพูดกับคนทั่วไป |
| ผม / กระผม / ดิฉัน | สรรพนามบุรุษที่ 1 ที่คนทั่วไป (ฆราวาส) ใช้เรียกแทนตัวเองเวลาพูดกับพระสงฆ์ |
| โยม | คำที่พระสงฆ์ใช้เรียกคนทั่วไป (ฆราวาส) |
2. หมวดคำกริยา (การกระทำที่ใช้บ่อย)
คำกริยาเป็นหมวดที่มักจะสับสนมากที่สุด เพราะคำศัพท์หลายคำจะถูกเปลี่ยนรูปไปจากภาษาที่เราใช้พูดกันปกติโดยสิ้นเชิง
| คำศัพท์สำหรับพระสงฆ์ | ความหมายในภาษาทั่วไป |
| ฉัน | กิน, รับประทาน |
| จำวัด | นอนหลับ, พักผ่อน |
| สรงน้ำ | อาบน้ำ |
| ปลงผม | โกนผม, ตัดผม |
| อาพาธ | ป่วย, ไม่สบาย |
| มรณภาพ | ตาย, เสียชีวิต |
| นิมนต์ | เชิญ (ใช้เมื่อต้องการเชิญพระสงฆ์ให้ทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง) |
| อาราธนา | เชิญ, ร้องขอ (มักใช้ในพิธีการ เช่น อาราธนาศีล อาราธนาธรรม) |
| ประเคน | มอบให้, ถวายของให้ (โดยการส่งให้ถึงมือในระยะใกล้) |
| ถวาย | ให้, มอบให้ (ใช้กับของชิ้นใหญ่ หรือการให้ในภาพรวม) |
| อนุโมทนา | ยินดีด้วย, ชื่นชมยินดี (มักใช้เวลาผู้คนทำบุญ) |
| บิณฑบาต | การออกรับของทำบุญในตอนเช้า |
| ทำวัตร | การสวดมนต์ (เช่น ทำวัตรเช้า ทำวัตรเย็น) |
3. หมวดคำนามและสิ่งของ (เครื่องใช้และสถานที่)
นอกจากคำกริยาแล้ว สิ่งของเครื่องใช้รอบตัวของพระสงฆ์ก็มีคำศัพท์เฉพาะที่ควรรู้ไว้เช่นกันครับ
| คำศัพท์สำหรับพระสงฆ์ | ความหมายในภาษาทั่วไป |
| ภัตตาหาร | อาหาร, กับข้าว |
| คิลานเภสัช / เภสัช | ยารักษาโรค |
| จีวร / ไตรจีวร | เครื่องนุ่งห่ม, เสื้อผ้าของพระสงฆ์ |
| ปัจจัย | เงินตรา, ธนบัตร |
| กุฏิ | บ้าน, ที่พักอาศัย, ห้องนอนของพระสงฆ์ |
| เครื่องกัณฑ์ / กัณฑ์เทศน์ | สิ่งของหรือเงินที่นำมาถวายพระสงฆ์เมื่อท่านเทศน์จบ |
| อาสนะ | ที่นั่ง, เบาะรองนั่งสำหรับพระสงฆ์ |
| ย่าม | กระเป๋าผ้าสำหรับใส่สิ่งของ |
ข้อควรระวังในการใช้ภาษา
- ห้ามใช้คำว่า “พระกินข้าว” หรือ “พระนอนหลับ” ในภาษาเขียนหรือการพูดที่เป็นทางการ ควรเปลี่ยนเป็น “พระสงฆ์ฉันภัตตาหาร” และ “พระสงฆ์จำวัด” เสมอ
- การยื่นของให้พระสงฆ์: สำหรับผู้ชายสามารถส่งของ (ประเคน) ให้ถึงมือพระสงฆ์ได้เลย แต่สำหรับผู้หญิง จะต้องวางของลงบน “ผ้ารับประเคน” ที่พระสงฆ์ทอดออกมา เพื่อหลีกเลี่ยงการสัมผัสตัวกันโดยตรง
- การตอบรับ: เมื่อพระสงฆ์พูดด้วย ผู้ชายควรลงท้ายด้วยคำว่า “ครับ / ขอรับ” ส่วนผู้หญิงควรลงท้ายด้วยคำว่า “ค่ะ / เจ้าค่ะ”
ใส่ความเห็น