มาตราวัดไทยในอดีต: สรุปหน่วยวัดความยาว ที่ดิน น้ำหนัก และตวง

มาตราวัดไทยโบราณ เป็นระบบการวัดที่พัฒนาขึ้นบนพื้นฐานของธรรมชาติและการใช้สัดส่วนของร่างกายมนุษย์เป็นหลัก ก่อนที่ประเทศไทยจะปรับใช้ ระบบเมตริก อย่างเป็นทางการ

มาตราวัดความยาวและระยะทาง

มาตราวัดความยาวของไทยในอดีตมีความน่าสนใจตรงที่มันเชื่อมโยงกับร่างกายมนุษย์โดยตรง ตั้งแต่ระดับเล็กสุดไปจนถึงระยะทางไกล

หน่วยไทยโบราณ	สัมพันธ์กับหน่วยอื่น	แปลงเป็นเมตริก (โดยประมาณ)
นิ้ว	1 นิ้ว	~ 2.08 เซนติเมตร
คืบ	1 คืบ = 12 นิ้ว	~ 25 เซนติเมตร
ศอก	1 ศอก = 2 คืบ	~ 50 เซนติเมตร
วา	1 วา = 4 ศอก	2 เมตร (หน่วยที่ยังคงใช้อ้างอิงทางกฎหมาย)
เส้น	1 เส้น = 80 วา	160 เมตร
โยชน์	1 โยชน์ = 400 เส้น	6,400 เมตร (6.4 กิโลเมตร)

จุดที่ต้องจำ: หน่วย “วา” ยังคงถูกใช้อ้างอิงอย่างแพร่หลายในกฎหมายที่ดินของไทย

มาตราวัดพื้นที่และที่ดิน

นี่คือมาตราวัดที่ยังคงใช้ในชีวิตประจำวันมากที่สุด โดยเฉพาะในวงการอสังหาริมทรัพย์และราชการ

หน่วยไทยโบราณ	สัมพันธ์กับหน่วยอื่น	แปลงเป็นเมตริก
ตารางวา	1 ตารางวา	4 ตารางเมตร
งาน	1 งาน = 100 ตารางวา	400 ตารางเมตร
ไร่	1 ไร่ = 4 งาน	1,600 ตารางเมตร
ตารางกิโลเมตร	1 ตารางกิโลเมตร	625 ไร่

มาตราชั่งน้ำหนักและทองคำ

มาตราชั่งของไทยมีรากฐานมาจากระบบเงินตราและการค้าขาย ซึ่งหน่วย “บาท” เป็นที่คุ้นเคยในตลาดทองคำ

• สลึง: 1 สลึง = 1 ใน 4 ส่วนของบาท
• บาท: 1 บาท (ของน้ำหนักทองคำ) = 4 สลึง
  • ปัจจุบัน 1 บาททองคำหนักประมาณ 15.2 กรัม (สำหรับทองรูปพรรณ) หรือ 15.16 กรัม (สำหรับทองแท่ง)
• ตำลึง: 1 ตำลึง = 4 บาท
• ชั่ง: 1 ชั่ง = 20 ตำลึง (หรือ 80 บาท)

มาตราตวง

มาตราตวงถูกใช้หลักๆ ในการวัดปริมาณข้าวเปลือก หรือธัญพืชต่างๆ

• ทะนาน: หน่วยวัดปริมาตรเล็กสุดที่ใช้อ้างอิง มักใช้ตวงข้าวสารหรือถั่ว
• สัด: 1 สัด = 20 ทะนาน
• เกวียน: 1 เกวียน = 100 สัด

การใช้งาน: หน่วย “เกวียน” ถูกใช้ในการซื้อขายข้าวเปลือกหรือผลิตผลทางการเกษตรจำนวนมากในอดีต