เคยไหมครับ เวลาซื้อเสื้อผ้าออนไลน์แล้วเจอไซส์เป็น “นิ้ว” แต่เราวัดตัวเป็น “เซนติเมตร” หรือดูสูตรทำขนมจากต่างประเทศแล้วเจอกับหน่วย “ปอนด์” และ “ออนซ์”
สิ่งเหล่านี้เกิดจากโลกเรามีระบบการวัดหลักๆ อยู่ 2 ระบบ คือ Imperial System (ระบบอังกฤษ) และ Metric System (ระบบเมตริก)
บทความนี้จะสรุปความแตกต่าง และ “สูตรแปลงค่าฉบับเร่งด่วน” ให้คุณเข้าใจได้ใน 3 นาทีครับ
Imperial vs Metric คืออะไร ต่างกันตรงไหน
Metric System (ระบบเมตริก)
- คืออะไร: ระบบสากลที่คนทั่วโลกใช้ (International System of Units: SI)
- จุดเด่น: คำนวณง่ายเพราะใช้ “เลขฐาน 10”
- หน่วยหลัก: เมตร (Meter), กรัม (Gram), ลิตร (Liter)
- ใครใช้บ้าง: เกือบทุกประเทศทั่วโลก (รวมถึงไทย)
Imperial System (ระบบอิมพีเรียล)
- คืออะไร: ระบบดั้งเดิมของอังกฤษ ที่อิงจากสรีระร่างกายมนุษย์หรือสิ่งของในอดีต (เช่น 1 ฟุต = ความยาวเท้าคน)
- จุดเด่น: ไม่ได้ใช้เลขฐาน 10 ทำให้คำนวณยากกว่าสำหรับคนไม่คุ้นเคย (เช่น 12 นิ้ว = 1 ฟุต, 3 ฟุต = 1 หลา)
- หน่วยหลัก: นิ้ว (Inch), ฟุต (Foot), ปอนด์ (Pound), ไมล์ (Mile)
- ใครใช้บ้าง: สหรัฐอเมริกา (US), ไลบีเรีย และเมียนมา (บางส่วน)
รู้หรือไม่? แม้แต่อังกฤษ (UK) ที่เป็นต้นกำเนิด ก็เปลี่ยนมาใช้ Metric เกือบหมดแล้ว แต่ยังหลงเหลือหน่วย Imperial ไว้บางอย่าง เช่น การบอกระยะทางเป็น “ไมล์” หรือการสั่งเบียร์เป็น “ไพน์” (Pint)
ตารางแปลงค่าที่ใช้บ่อยในชีวิตประจำวัน
ความยาว
ใช้บ่อยใน: ไซส์เสื้อผ้า, ความสูง, ระยะทางขับรถ
- 1 นิ้ว (inch) ≈ 2.54 เซนติเมตร (cm)
- 1 ฟุต (foot) ≈ 30.48 เซนติเมตร (หรือประมาณ 1 ไม้บรรทัดยาว)
- 1 หลา (yard) ≈ 0.91 เมตร (เกือบๆ 1 เมตร)
- 1 ไมล์ (mile) ≈ 1.609 กิโลเมตร (km)
เทคนิคลัด: ถ้าขับรถที่อเมริกาเห็นป้ายจำกัดความเร็ว 60 ไมล์/ชม. ให้คูณด้วย 1.6 จะได้ประมาณ 96 กม./ชม.
น้ำหนัก
ใช้บ่อยใน: ชั่งน้ำหนักตัว, ซื้อผักผลไม้นอก, สูตรทำอาหาร
- 1 ปอนด์ (lb) ≈ 0.45 กิโลกรัม (kg)
- 1 กิโลกรัม (kg) ≈ 2.2 ปอนด์ (lb)
- 1 ออนซ์ (oz) ≈ 28.35 กรัม (g)
สูตรจำง่าย: น้ำหนักปอนด์จะดูเยอะกว่าความเป็นจริงประมาณ 2 เท่ากว่าๆ (เช่น ถ้าหนัก 50 กก. จะเท่ากับ 110 ปอนด์)
อุณหภูมิ
ใช้บ่อยใน: พยากรณ์อากาศต่างประเทศ, การตั้งเตาอบ
- 0°C (จุดเยือกแข็ง) = 32°F
- 100°C (จุดเดือด) = 212°F
สูตรแปลง Fahrenheit เป็น Celsius:
C = (F – 32) / 1.8
เทคนิคลัด (แบบคร่าวๆ): ถ้าเจออุณหภูมิ F ให้ “ลบ 30 แล้วหาร 2” จะได้ค่า C แบบใกล้เคียง
เช่น 70°F → (70-30) = 40 → หาร 2 = 20°C (ค่าจริงคือ 21°C)
ปริมาตร
ใช้บ่อยใน: เติมน้ำมัน, เครื่องดื่ม
- 1 แกลลอน (US Gallon) ≈ 3.785 ลิตร
- 1 ออนซ์ของเหลว (Fluid Ounce/fl oz) ≈ 29.57 มิลลิลิตร (ml)
ทำไมสหรัฐฯ ถึงยังไม่ใช้ Metric
หลายคนสงสัยว่าทำไมประเทศมหาอำนาจอย่างอเมริกาถึงยังใช้ระบบที่ซับซ้อนนี้
คำตอบคือ “ต้นทุนและความเคยชิน” ครับ
การเปลี่ยนระบบหมายถึงต้องเปลี่ยนป้ายจราจรทั่วประเทศ เปลี่ยนไลน์การผลิตในโรงงาน และเปลี่ยนหลักสูตรการเรียนการสอนใหม่ทั้งหมด ซึ่งใช้งบประมาณมหาศาล สหรัฐฯ จึงใช้ระบบผสมผสาน (ใช้ Metric ในวงการวิทยาศาสตร์และการแพทย์ แต่ใช้ Imperial ในชีวิตประจำวัน)