ในวิชาภาษาไทย เรื่อง “ระดับภาษา” โดยเฉพาะการแยกแยะระหว่าง ภาษาพูด และ ภาษาเขียน ถือเป็นหัวข้อสำคัญที่มักออกข้อสอบบ่อยครั้ง (ทั้ง O-NET และ A-Level) และยังเป็นทักษะสำคัญในการใช้ชีวิตจริง เพราะการเลือกใช้คำให้ถูกกับกาลเทศะและบุคคล จะช่วยให้การสื่อสารของเรามีประสิทธิภาพและดูเป็นมืออาชีพ
1. ภาษาพูด คืออะไร?
ภาษาพูด หรือที่บางครั้งเรียกว่า “ภาษาปาก” คือภาษาที่เราใช้สื่อสารกันด้วยวาจาในชีวิตประจำวัน มักใช้กับคนสนิท เพื่อนฝูง หรือในสถานการณ์ที่ไม่เป็นทางการ
ลักษณะเด่นของภาษาพูด:
- เน้นความเป็นกันเอง: มุ่งเน้นความเข้าใจที่รวดเร็ว ไม่เคร่งครัดเรื่องไวยากรณ์
- มีหางเสียงและคำลงท้าย: มักมีคำว่า ครับ, ค่ะ, จ้ะ, นะ, สิ, หรอก เพื่อแสดงอารมณ์หรือความสุภาพ
- ใช้คำสั้น/คำย่อ: มักตัดคำให้สั้นลงเพื่อความสะดวกปาก (เช่น “มหาลัย” แทน “มหาวิทยาลัย”)
- อาจมีคำแสลงหรือคำภาษาถิ่นปนอยู่: ขึ้นอยู่กับคู่สนทนา
2. ภาษาเขียน คืออะไร?
ภาษาเขียน หรือ “ภาษาแบบแผน/ภาษาราชการ” คือภาษาที่ใช้ในการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร หรือใช้พูดในโอกาสที่เป็นทางการ เช่น การกล่าวสุนทรพจน์, การเขียนเรียงความ, ข่าว, หรือหนังสือราชการ
ลักษณะเด่นของภาษาเขียน:
- เคร่งครัดไวยากรณ์: เรียงรูปประโยคสมบูรณ์ (ประธาน-กริยา-กรรม) ชัดเจน
- ใช้คำสุภาพและเป็นทางการ: หลีกเลี่ยงคำหยาบ คำสแลง หรือคำย่อ
- ไม่มีหางเสียง: จะไม่มีคำว่า ครับ, ค่ะ, จ๊ะ, จ๋า ปรากฏในประโยค
- มีความกระชับและสละสลวย: สื่อความหมายตรงไปตรงมา ไม่เยิ่นเย้อ
ตารางเปรียบเทียบ: ตัวอย่างคำภาษาพูด vs ภาษาเขียน
วิธีที่ง่ายที่สุดในการเข้าใจคือการดูตัวอย่างการใช้คำที่มีความหมายเดียวกัน แต่ใช้ต่างวาระกัน
| หมวดหมู่ | ภาษาพูด (ไม่เป็นทางการ) | ภาษาเขียน (เป็นทางการ) |
| คำกริยา | กิน | รับประทาน |
| อ้วก / ราก | อาเจียน | |
| ตาย | ถึงแก่กรรม / เสียชีวิต | |
| ท้อง / มีลูก | ตั้งครรภ์ | |
| อยากได้ / อยาก | ต้องการ / ประสงค์ | |
| ช่วย / ช่วยหน่อย | อนุเคราะห์ | |
| คำนาม (สัตว์/สิ่งของ) | หมา | สุนัข |
| หมู | สุกร | |
| วัว / ควาย | โค / กระบือ | |
| รถเมล์ | รถโดยสารประจำทาง | |
| มอเตอร์ไซค์ | รถจักรยานยนต์ | |
| หนัง | ภาพยนตร์ | |
| ใบขับขี่ | ใบอนุญาตขับรถ | |
| คำเชื่อม/คำขยาย | เยอะแยะ | มากมาย |
| ไง / ยังไง | อย่างไร | |
| โคตร / มากๆ | มากที่สุด / ยิ่ง | |
| เกือบ | เกือบจะ / แทบจะ | |
| เดี๋ยว | สักครู่ |
จุดสังเกตสำคัญ: วิธีเปลี่ยนภาษาพูดเป็นภาษาเขียน
หากเราต้องการเขียนงานวิชาการ หรือเขียนอีเมลสมัครงาน เราต้องรู้จักแปลงภาษาพูดให้เป็นภาษาเขียน โดยสังเกตจุดเหล่านี้:
- เปลี่ยนคำกริยาพื้นบ้านให้เป็นคำสุภาพ: เช่น เปลี่ยน “ไปหาหมอ” เป็น “ไปพบแพทย์”
- เลิกใช้คำย่อ: เขียนคำเต็มเสมอ เช่น “กทม.” ให้เขียนว่า “กรุงเทพมหานคร”, “ร.ร.” ให้เขียนว่า “โรงเรียน” (ยกเว้นในกรณีที่เป็นการบันทึกย่อ)
- ตัดคำขยายที่ไม่จำเป็น: ภาษาพูดมักมีคำขยายเวิ่นเว้อ เช่น “แดงแจ๋”, “เร็วปรื๋อ” ในภาษาเขียนจะใช้เพียง “แดงเข้ม” หรือ “เร็วมาก”
- ระวัง “อาการนาม” (การ/ความ): ภาษาพูดมักใช้ผิด เช่น “ทำการเดิน” (ผิด) ภาษาเขียนควรใช้ “เดิน” (ถูก) ให้กระชับ
ใส่ความเห็น