การสืบพันธุ์เป็นกระบวนการสำคัญที่สิ่งมีชีวิตใช้ในการดำรงเผ่าพันธุ์ให้คงอยู่ต่อไปทั้งในพืชและสัตว์ โดยแบ่งออกเป็น 2 แบบหลัก คือ การสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ และการสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ ซึ่งมีลักษณะและกระบวนการที่แตกต่างกัน
การสืบพันธุ์ของพืช
1. การสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ
คือการสร้างสิ่งมีชีวิตใหม่โดยไม่ต้องมีการปฏิสนธิ เช่น
- การแตกหน่อ เช่น กล้วย
- การปักชำ เช่น ชบา
- การตอนและการทาบกิ่ง เช่น มะม่วง ลำไย
- การใช้หัวหรือไหล เช่น มันฝรั่ง กระเทียม
ข้อดีของวิธีนี้คือรวดเร็วและได้ต้นใหม่ที่มีลักษณะเหมือนต้นเดิม
2. การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ
อาศัยดอกไม้เป็นอวัยวะสืบพันธุ์ โดยมีเกสรตัวผู้และเกสรตัวเมีย
- การผสมเกสร คือ การนำละอองเรณูไปยังรังไข่
- การปฏิสนธิ คือ การรวมตัวของเซลล์สืบพันธุ์เพศผู้และเพศเมีย ทำให้เกิดเมล็ด
การสืบพันธุ์ของสัตว์
1. การสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ
พบน้อยในสัตว์ มักพบในสัตว์เซลล์เดียวหรือสัตว์น้ำ เช่น
- การแบ่งตัว เช่น อะมีบา พลานาเรีย
- การงอกใหม่ เช่น ดาวทะเล
2. การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ
เป็นแบบที่พบมากในสัตว์ โดยใช้เซลล์สืบพันธุ์เพศผู้ (สเปิร์ม) และเพศเมีย (ไข่)
- การปฏิสนธิภายใน เช่น มนุษย์ สุนัข แมว
- การปฏิสนธิภายนอก เช่น กบ ปลา
สัตว์บางชนิดมีวงจรชีวิตที่เกี่ยวข้องกับการวางไข่ เช่น แมลง และบางชนิดออกลูกเป็นตัว เช่น สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
ใส่ความเห็น